ΑΡΧΙΚΗ / ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ / Λ. Παππάς : Ο Καποδίστριας μας εμπνέει και μας ελέγχει

Λ. Παππάς : Ο Καποδίστριας μας εμπνέει και μας ελέγχει

kapodistrias-a1 185 χρόνια από τη δολοφονία του Πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος (9 Οκτωβρίου (27/9) 1831)

Ποια ήταν η σχέση της οικογένειας του με το Βορειοηπειρωτικό χώρο

Ομιλία του Γενικού Προέδρου της Ομόνοιας στην Εκδήλωση «Γέφυρες Πολιτισμού» που πραγματοποιήθηκε στους Αγίους Σαράντα στο πλαίσιο των εκδηλώσεων  «2016 Έτος Ελλάδας Ρωσίας»  

Κ. Πρέσβη της Ρωσίας στα Τίρανα, κ. Γιόγιακα, κ. Πρόεδρε του κόμματος Μέγκα, κύριοι πρόεδροι των Παραρτημάτων Ομόνοιας Αγίων Σαράντα, Δελβίνου και Χειμάρρας, κυρίες και κύριοι.

Θα ήθελα πρώτα να συγχαρώ και να ευχαριστήσω τον κ Βαγγέλη Ζαφειράτη που είχε την ιδέα και την πρωτοβουλία για αυτή την εκδήλωση. Να ευχαριστήσω επίσης όσους συνέβαλαν οικονομικά η με την εργασία τους για την υλοποίηση της.

Κατ’ αρχήν να πω ότι όταν μου πρότεινε ο Ζαφειράτης να οργανώσουμε αυτή την εκδήλωση, δίσταζα για αρκετούς λόγους, Πρώτον γιατί μας είχαν κουράσει οι πολλές δραστηριότητες που είχαμε το καλοκαίρι. Δεύτερον γιατί εκτός από το τρέξιμο που θέλει κάθε εκδήλωση θα χρειαζόταν κάποια χρήματα και εφόσον το ταμείο μας είναι μείον, θα έπρεπε ή να βάλουμε κάποια προσωπικά χρήματα η να ζητιανέψουμε σε φίλους (τα κάναμε και τα δυό). Και τρίτον άρχισε να με ενοχλεί και μια κρητική που δεχόμαστε ως Ομόνοια ότι το ρίξαμε στις εκδηλώσεις. Τα προηγούμενα χρόνια μας κατηγορούσαν ότι δεν κάναμε τίποτα άλλο εκτός από τις εθνικές επετείους, τώρα μας κατηγορούν ότι κάνουμε πολλές εκδηλώσεις, έτσι είμαστε, δεν μας ικανοποιεί τίποτα.

Παρόλα αυτά σήμερα αισθάνομαι πολύ ευτυχής.

Θεωρώ εξαιρετική την πρωτοβουλία των δύο χωρών να χαρακτηρίσουν το 2016 ως Έτος Ελλάδας Ρωσίας. Είναι δύο έθνη που δεν τους συνδέει μόνο η κοινή θρησκεία αλλά και πολλά άλλα πράγματα.

Ένας από αυτούς τους δεσμούς είναι αδιαμφισβήτητα και η προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια που όπως είχε πει ο ίδιος «Η Ελλάδα είναι η μάνα και η Ρωσία η αγαπημένη μεγάλη μητριά».

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1776 και ήταν το έκτο παιδί του Αντωνίου και της Διαμαντίνας Καποδίστρια. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια καταγεγραμμένη στο Libro d’ oro της Κέρκυρας. Ο πατέρας του Αντώνιος ήταν από τους πιο αξιόλογους δικηγόρους της Κέρκυρας, με ενεργό ανάμιξη στα πολιτικά δρώμενα που διαμόρφωσαν την τοπική ιστορία.

Για την καταγωγή της οικογένειας, η επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι ήρθαν στην Κέρκυρα τον 14ο αιώνα από την Ίστρια εξ ού και το επίθετο Capo di Istria. Η Ίστρια είναι χερσόνησος στην βορειοδυτική Κροατία, κοντά στα σύνορα με την Ιταλία και τη Σλοβενία. Παλαιότερες αναφορές θέλουν την οικογένεια να έφυγε από την Κωνσταντινούπολη μετά από την πρώτη άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους το 1204 και εγκαταστάθηκαν αρχικά στο Αργυρόκαστρο ως αξιωματούχοι του Δεσπότη της Ηπείρου και Βασιλέα Θεσσαλονίκης Θεόδωρου Κομνηνού. Υπάρχουν αναφορές για μεταγενέστερες σχέσεις της οικογένειας με το Αργυρόκαστρο το Βουθρωτο, τα σημερινά μας παράλια ενώ το όνομα Καποδίστρια το συναντούμε σε τουλάχιστον τρεις ιστορικές μάχες Χειμαρριωτών με τους Οθωμανούς. Κλείνω εδώ αυτή την παρένθεση λέγοντας πως έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον για τους νέους σπουδαστές να αποτελέσει αντικείμενο έρευνας η σχέση της Οικογένειας Καποδίστρια με τον Βορειοηπειρωτικό χώρο.

Παιδικά χρόνια και σπουδές

Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στη γενέτειρα του ενώ παράλληλα είχε και μία έντονη ορθόδοξη καλλιέργεια από το οικογενειακό περιβάλλον αλλά και από την επικοινωνία που είχε με έναν φωτισμένο μοναχό τον Συμεών από το μοναστήρι της Πλατυτέρας. Ένα ατύχημα με το άλογο του που σώθηκε από βέβαιο θάνατο ο ίδιος το απέδωσε σε θεϊκή παρέμβαση ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την ορθόδοξη του πίστη.

Για να βάλουμε και ένα ιστορικό πλαίσιο να επισημάνω ότι ήταν τριών χρονών όταν ο Άγιος Κοσμάς μαρτυρούσε στο Μπεράτι (1779) ενώ λίγα χρόνια μετά η Ευρώπη ζούσε στους ρυθμούς της Γαλλικής Επανάστασης η οποία ξεκίνησε το 1789, όταν ο Ιωάννης ήταν 13 χρονών. Μια επανάσταση που είχε έντονες κοινωνικές και πολιτικές ανακατατάξεις σε όλη την Ευρώπη. Μέσα σε αυτόν τον απόηχο, το 1795 αναχώρησε για την Βενετία με στόχο να σπουδάσει Ιατρική στο πανεπιστήμιο της Πάντοβας.

Το 1797 σε ηλικία 21ος χρονών ο Ιωάννης επέστρεψε στην Κέρκυρα όπου άρχισε να ασκεί την ιατρική, αποσκοπώντας στο να διακονήσει την επιστήμη του και να ανακουφίσει τον ανθρώπινο πόνο. Όχι μόνο θεράπευε δωρεάν τους φτωχούς αλλά τους έδιδε και τα φάρμακα που χρειάζονταν καθώς και τα χρήματα που είχαν ανάγκη, δείχνοντας το μεγαλείο της ψυχής του.

Εκτός από την άσκηση της Ιατρικής, ο Καποδίστριας ανέπτυξε σημαντική επιστημονική και φιλολογική δραστηριότητα.

Όπως προείπα είμαστε σε μια περίοδο πολιτικών ανακατατάξεων. Το 1797, τη χρονιά που ο Καποδίστριας επέστρεψε από τις σπουδές του, ο μέγας Ναπολέων καταλαμβάνει τη Βενετία και μαζί την Κέρκυρα και γενικότερα τα Επτάνησα που μέχρι τότε ήταν υπό την κυριαρχία των Βενετών. Στη συνέχεια τα Επτάνησα γίνονται «μήλων της έριδος» των τότε μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης, δηλαδή της Γαλλίας της Αγγλίας, των Οθωμανών και της Ρωσίας. Μετά από πολλές στρατιωτικές και διπλωματικές διαμάχες στα Επτάνησα δόθηκε ένα καθεστώς ανεξαρτησίας η αυτονομίας και το νέο κρατικό αυτό μόρφωμα που λειτουργούσε με την εγγύηση των Οθωμανών και των Ρώσων ονομάστηκε  «Επτάνησος Πολιτεία».

Αξίζει εδώ να πούμε πως αυτό ήταν ουσιαστικό το πρώτο ελληνικό κράτος της σύγχρονης ιστορίας. Μάλιστα το σύνταγμα του ονομάστηκε «Βυζαντινόν».

Από το 1800 μέχρι το 1803 τον Ιωάννη Καποδίστρια τον βρίσκουμε σε διάφορες διοικητικές θέσεις ενώ το από το 1803 μέχρι το 1808 έχει τη διακυβέρνηση της Πολιτείας. Μάλιστα το Δεκέμβριο του 1803 ψηφίστηκε το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα της Πολιτείας για να αντιμετωπίσει τότε την αντίδραση κάποιων ευγενών χαρακτηρίζοντας τον προδότη της καταγωγής του αφού άλλαζε τα τότε ήθη της ολιγαρχίας.

Το ουσιαστικό βάπτισμα του πηρός στην πολιτική όμως το είχε λάβει τρία χρόνια νωρίτερα όταν έπρεπε να αντιμετωπίσει την εξέγερση των Κεφαλλήνιων. Εκεί έδειξε τις εξαιρετικές του πολιτικές αρετές.

Το 1808 ο Καποδίστριας κλήθηκε να λάβει μια πολύ δύσκολη απόφαση, να ενταχθεί στη διπλωματία του Τσάρου της Ρωσίας. Η δυσκολία της απόφασης του αποτυπώνεται στην αλληλογραφία που έχει με τον πατέρα του. Ήταν φανερό πως ο Ιωάννης δεν είπε το ναι για τη χλιδή των σαλονιών της διπλωματίας αλλά έβλεπε την Ρωσία ως την μόνη μεγάλη δύναμη της Ευρώπης που θα βοηθούσε για την απελευθέρωση της πατρίδας του και επιπλέων δεν μπορούσε να αρνηθεί την πρόκληση να υπηρετήσει και το δικό του γενικότερο όραμα για την Ευρώπη.

kapodistrias-6Στις αρχές του 1814 ο Τσάρος ανέθεσε στον Ιωάννη Καποδίστρια μια ιστορική αποστολή που έμελε να τον καταξιώσει πανευρωπαϊκά: Την επίτευξη της ουδετερότητας και τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της Ελβετίας, ώστε να μείνει αλώβητη από την Γαλλική κυριαρχία. Έτσι κατόρθωσε να συνδέσει την Ελβετική ομοσπονδία με τον Συνασπισμό των Μεγάλων Δυνάμεων. Ουσιαστικά ο Ιωάννης Καποδίστριας ίδρυσε και οργάνωσε την σύγχρονη Ελβετία. Το διοικητικό σύστημα που εισήγαγε τότε, εξακολουθεί και σήμερα να αποτελεί τη βάση του Ελβετικού πολιτεύματος.

 

 

Ο Τσάρος ικανοποιημένος απόλυτα από τα επιτεύγματα του Ιωάννη Καποδίστρια τον διόρισε Γραμματέα της αυτοκρατορίας, δηλαδή, Υπουργό Εξωτερικών.

Υπηρέτησε με συνέπεια αυτή τη θέση μέχρι το 1822, χωρίς να φύγει ούτε στιγμή από το μυαλό του την υποχρέωση που έχει προς την πατρίδα. Είχε αρκετές επαφές με εκπροσώπους της Φιλικής Εταιρείας που του κόμιζαν επιστολές και τους βοηθούσε έμμεσα χωρίς όμως να εκτίθεται.

Ένας από τους πιο άσπονδους εχθρούς του Καποδίστρια στην Ευρωπαϊκή Διπλωματία ήταν ο καθόλου φιλέλληνας Καγκελάριος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας ο περιβόητες Μέτερνιχ. Ο δεύτερος, έχοντας στο ενεργητικό του τη σφραγίδα αρκετών συμφωνιών, για την διατήρηση της ομαλότητας στην Ευρώπη μεταξύ των άλλων  πρότεινε τη συμμαχία των μεγάλων δυνάμεων για την κατάπνιξη των όλων των εξεγέρσεων. Ο Καποδίστριας ζήτησε την εξαίρεση της Ελληνικής καθώς δεν επρόκειτο για κοινωνική αλλά για Εθνική Επανάσταση. Έχοντας ως κύρια βοήθεια τη Ρωσία αλλά και πολλούς άλλους ευρωπαίους που κατάφερε να κάνει με το μέρος του, το πέτυχε.

Αξίζει να αναφέρουμε και μία πρωτοβουλία του Καποδίστρια που είναι σχεδόν άγνωστη. Συνοδεύοντας τον αυτοκράτορα Αλέξανδρο Α’ στο συνέδριο των ηγεμόνων του Άαχεν κατέθεσε υπόμνημα/σχέδιο για την εξάλειψη της δουλεμπορίας των Μαύρων, αναδεικνύοντας τις ευρύτερες κοινωνικές του ευαισθησίες.

Μην βρίσκοντας την αναμενόμενη στήριξη από τον Τσάρο για την Ελληνική Επανάσταση, οι σχέσεις τους άρχισαν να ψυχραίνουν με αποτέλεσμα το 1822 να αποχωρήσει για τη Γενεύη. Στην πενταετή παρουσία του εκεί, οι επισκέπτες του εκφράζουν το θαυμασμό τους για τη λιτή ζωή του μεγάλου Καποδίστρια.

 

Εντωμεταξύ, το 21’ ξεκίνησε η Ελληνική Επανάσταση, τον Ιανουάριο του 22’ κηρύχτηκε μονομερώς ανεξάρτητο κράτος και μέχρι το 27’ το νέο κράτος δεν μπορούσε να βρει τα βήματα του.

Η άνοιξη του 1827 σηματοδότησε καταιγιστικές εξελίξεις. Η Γ΄ Εθνική Συνέλευση των Ελλήνων, έκανε αποδεκτή και ψήφισε ομόφωνα την πρόταση να ανατεθεί στον Ιωάννη Καποδίστρια η εξουσία του Ελληνικού Κράτους, για μια θητεία διαρκείας επτά ετών.

Την 6 Ιανουαρίου 1828 φτάνει στο λιμάνι του Ναυπλίου που γίνεται αποδεκτός ως μεσσίας.

Βρήκε ένα διαλυμένο κράτος. Φτώχια, ανύπαρκτη κοινωνική συνοχή, άδειο ταμείο και έριδες ήταν αυτό που παρέλαβε. Και σα να μην έφταναν όλα αυτά είχε να αντιμετωπίσει τις μεγάλες δυνάμεις που ήθελαν την γεωπολιτική τους επιρροή στο νέο κράτος.  Με απαράμιλλη αυταπάρνηση, πολιτική οξύνοια, διπλωματική διορατικότητα, ψυχική ευγένεια και με την αταλάντευτη πρόσδεση στην ορθόδοξη πίστη που ήταν η δύναμη και παρηγοριά του κατάφερε να κάνει κράτος. Να φτιάξει παιδεία, στρατό, δικαιοσύνη, υποδομές αλλά και κοινωνικό κράτος για τους άπορους.

Ως κυβερνήτης της Ελλάδος, αγαπήθηκε και μισήθηκε όσο κανένας άλλος. Για να κάνει κράτος δεν δίστασε να συγκρουστεί με κάποιες φατρίες κάτι που δεν του συγχώρησαν και έφτασαν σε σημείο να τον δολοφονήσουν σαν αύριο 9 Οκτωβρίου (27 Σεπτεμβρίου με το παλιό ημερολόγιο) του 1831, τη στιγμή που έμπαινε στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα για να εκκλησιαστεί.

kapodistrias-a5Αυτό που ξεχείλισε το ποτήρι, ήταν η φυλάκιση του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, για να οπλίσει το χέρι του αδερφού του και του γιου του, Κωνσταντίνο και Γεώργιο αντίστοιχα. Οι ίδιοι βέβαια δεν ομολόγησαν ποτέ πως τον σκότωσαν αυτοί ενώ ύποπτος φαίνεται να είναι ο ρόλος της Γαλλικής και Αγγλικής διπλωματίας.

Λίγα χρόνια μετά το 1840 ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ακούγοντας κάποιον να κατηγορεί τον Καποδίστρια, του απάντησε: «Δεν μετράς καλά φιλόσοφε… Ανάθεμα στους Αγγλογάλλους που ήσαν η αιτία κι εγώ έχασα τους δικούς μου, και το Έθνος έναν άνθρωπο που δε θα τονε μεταβρει και το αίμα του με παιδεύει ως τώρα…»

Για την δολοφονία του Καποδίστρια ο Ελβετός φιλέλληνας Ι.Γ. Εϋνάρδος είπε: «Όστις δολοφόνησε τον Καποδίστρια, δολοφόνησε την πατρίδα του. Ο θάνατός του είναι συμφορά για την Ελλάδα και δυστύχημα ευρωπαϊκόν.»  Ενώ ο μεγάλος Γκαίτε στο άκουσμα της είδησης έγραψε λακονικά «Από σήμερα παύω να είμαι φιλέλληνας»

Φίλες και φίλοι, ζούμε σε μια εποχή όπου η/οι πολιτική/οι είναι απαξιωμένη σε έσχατο σημείο. Πριν από κάποιους μήνες τα παιδιά μου έπαιζαν παντομίμα. Είναι ένα επιτραπέζιο παιχνίδι όπου η κόρη μου που ήταν τετάρτη δημοτικού, έπρεπε να περιγράψει τη λέξη «πολιτικοί» και ο γιος μου που ήταν τρίτη δημοτικού έπρεπε να τη βρει σε ένα λεπτό. Αρχίζει λοιπόν η κόρη να περιγράφει τη λέξη πολιτικοί:

Κόρη – Τι είναι οι δήμαρχοι, οι βουλευτές, οι πρόεδροι κλπ

Γιος – πλούσιοι

Κόρη – άλλο άλλο, τι είναι όλοι αυτοί;

Γιός – Ψεύτες

Όταν τους διαμαρτυρήθηκα λέγοντας τους καλά και εγώ με την πολιτική ασχολούμαι και εγώ τέτοιος είμαι;  Μου απάντησαν και οι δύο: Α εσύ είσαι καλός δεν είσαι πολιτικός

 

Μικροί και μεγάλοι θεωρούν την πολίτικη ως ένα βρώμικο επάγγελμα. Δεν είναι έτσι ή μάλλον δε θα έπρεπε να είναι έτσι. Η πολιτική είναι το ύψιστο λειτούργημα, δεν είναι βόλεμα αλλά θυσία και προσφορά.

Η προσωπικότητα του Καποδίστρια δεν παρουσιάστηκε σήμερα για να εξαγνίσει την πολιτική αλλά για να αποτελεί πρότυπο και να μας ελέγχει!

 

Σας ευχαριστώ!

 

 

Share This:

Inline
Inline